Waarde-gedreven gezondheidszorg in België: Van doelstelling naar realiteit

mei 20, 2019

Waarde-gedreven gezondheidszorg komt eraan. Zoveel is zeker. Het is de hype voorbij, een gemaakte keuze, ook in België. Maar die zekerheid komt vooralsnog met veel vragen, in de eerste plaats over concretisering en implementatie. Dat verklaart meteen de Belgische interesse in ICHOM, het world leading event on value-based healthcare, dat dit jaar in Rotterdam plaatsvond. IQVIA woonde de conferentie bij samen met meer dan 20 Belgische dokters en zorgprofessionals.

Marian Duron, Senior Business Advisor Market and Offering bij IQVIA, was er ook bij. “Je kan de onzekerheid over waarde-gedreven zorg groeperen in drie grote vraagstukken: financiering, inhoud en technologie”, vertelt Duron. “Als datafirma in de gezondheidszorg is het belangrijk dat IQVIA daarbij antwoorden en oplossingen aanbiedt. Waarde-gedreven zorg is immers alleen maar mogelijk als ziekenhuizen die waarde kunnen meten, analyseren en rapporteren.”

doctor showing info to patient on tablet

Financiering

Het financieringsvraagstuk is er natuurlijk een voor de federale en Vlaamse stakeholders. Dat is geen gemakkelijke opgave, zeker nu de uitgaven onder druk staan terwijl de vraag blijft stijgen. P4P (Pay for Performance) is een recent initiatief van Minister van Volksgezondheid De Block in het kader van waarde-gedreven zorg. P4P koppelt de vergoeding aan ziekenhuizen voor geleverde zorg aan de bereikte resultaten, die worden gemeten aan de hand van structuur-, proces- en/of uitkomstindicatoren. P4P wordt gefaseerd geïmplementeerd. Op dit moment zijn er ziekenhuisbreed 3 structuurindicatoren en 1 proces-/resultaatsindicator. Daarnaast zijn er 3 procesindicatoren antibioticaprofylaxe bij chirurgische interventies, 4 procesindicatoren borstkanker en 5 procesindicatoren over andere kwaadaardige tumoren. “In de discussie rond financiering speelt IQVIA als bedrijf uiteraard geen rol. Maar we kunnen een aantal gerelateerde zaken wel vergemakkelijken,” aldus Marian Duron. “Zo horen we bijvoorbeeld van ziekenhuizen dat P4P meer tijd voor registratie en rapportage vereist, ten nadele van aandacht voor patiënten. Een dergelijke registratie en rapportage stroomlijnen, dat is natuurlijk wel onze core business. We werken daar graag mee aan efficiënte oplossingen.”

Inhoud

Waarde-gedreven gezondheidszorg wordt gedefinieerd als een resultaat dat van waarde is voor de patiënt tegen een zo laag mogelijke kost om dat resultaat te bereiken. Nog korter: betere kwaliteit en een betere gezondheid tegen lagere kosten. Waarde-gedreven zorg veronderstelt dat zowel outcomes als kosten gemeten (kunnen) worden. Dat meten werkt in België vandaag nog te weinig met resultaatindicatoren. Er wordt vooral gekeken naar het voldoen aan evidence-based richtlijnen, dat met procesindicatoren kan worden gemeten. Als er al resultaatindicatoren zijn, dan worden deze zelden of nooit gerelateerd aan kosten. In dat kader was de ICHOM-conferentie bijzonder opportuun. De organisatie richt zich immers op het ontwikkelen van voor patiënten relevante uitkomsten en het registreren van deze uitkomsten op een internationaal gestandaardiseerde wijze, om zo de kwaliteit van zorg te verbeteren. ICHOM stelt voor specifieke pathologieën gegevenssets op die klinische outcomes met door de patiënt gerapporteerde resultaten combineren. De focus ligt op uitkomstindicatoren die voor patiënten relevant zijn tijdens en na de behandeling. ICHOM is van mening dat procesindicatoren belangrijke determinanten zijn van gezondheid, maar ze meten een activiteit en niet een gezondheidsuitkomst. Toch zijn een aantal van deze activiteiten die kunnen worden gemeten met procesindicatoren een waardevolle aanvulling op de in waarde-gedreven zorg gewenste outcome- en kostenindicatoren.

Al deze overwegingen creëren twee grote vragen voor de Belgische experts, zoals het Vlaams Indicatoren Project en het P4P programma:

  1. Focussen we enkel op resultaatindicatoren of blijven we ook procesindicatoren voorzien? Wat is de juiste definitie van een resultaatsindicator mét toegevoegde waarde? En hoe bepalen we deze?
  2. Wat is de consequentie van deelname aan een waarde-gedreven benchmark?

Bij die tweede vraag zijn toepasbaarheid en registratielast belangrijke criteria. “Waar het stimuleren van implementatie van delen van ICHOM-sets het beschikbaar maken van uitkomstinformatie zeker kan versnellen, zou de verplichte implementatie van volledige ICHOM-sets kunnen leiden tot vertraging omdat delen van die sets moeilijk toepasbaar zijn in België. ICHOM-sets bieden wel inzicht in de relevante domeinen en indicatoren per aandoening”, aldus Marian Duron. Daarnaast tonen pilootprojecten in Nederland dat ICHOM-implementatie momenteel leidt tot een extra registratielast. Dat komt omdat de ICHOM-sets omvangrijk zijn, maar ook omdat onze kwaliteitsregistraties vaak versnipperd zijn en de elektronische patiëntendossiers (EPD) nog niet toegankelijk genoeg zijn. “IQVIA heeft jarenlange ervaring in het toegankelijk maken, extraheren en centraliseren van data”, vertelt Marian Duron. “We kunnen absoluut meewerken aan het uitwerken van concrete en haalbare indicatoren-sets waarbij de registratielast tot een minimum beperkt blijft.”

Technologie

Hoe kunnen we klinische indicatoren ziekenhuisbreed ontwikkelen en uitrollen? Hie kunnen we gecombineerde analyses van administratieve en klinische data maken? Hoe kunnen we data uit het EPD maximaliseren via analytics? De implementatie van waarde-gedreven gezondheidszorg roept veel technologische vragen op voor ziekenhuizen. Het zijn vragen waarop IQVIA, als specialist in datasoftware voor ziekenhuizen, een oplossing kan bieden. Zo introduceerde IQVIA recent Forcea HealthReport Clinical, een softwareoplossing die ziekenhuizen toelaat administratieve en medische gegevens te combineren en zinvol in te zetten voor kwalitatieve metingen en klinische studies. “Met Forcea HealthReport Clinical hebben wij als bedrijf ook de stap richting outcomes gezet. Door de gestructureerde gegevens uit administratieve bronsystemen te combineren met de ongestructureerde data en vrije tekst uit het EPD en andere klinische systemen, creëren we een geïntegreerd data warehouse dat bovendien gekoppeld wordt aan een zoekmotor,” vertelt Marian Duron. “Op die manier kunnen we al een groot deel van de waardevragen van ziekenhuizen beantwoorden.”

Waarde-gedreven gezondheidszorg komt eraan. Zoveel is zeker. Maar op dit moment is het in België nog meer een doelstelling dan een realiteit. “Toch hebben we nu al een aantal concrete vertrekpunten, van de ICHOM indicatoren-sets tot bestaande software- en data warehouse-oplossingen, die de Belgische ziekenhuizen een eind op weg helpen. Met openheid ten aanzien van vernieuwing, een goede samenwerking tussen alle stakeholders, en een haalbare, gefaseerde aanpak kunnen we vrij absoluut resultaten boeken”, besluit Marian Duron.